Лустрација на наредбодавците

„Најголем лисец е оној кој што се претвара, дека паднал во поставената стапица, а најсигурно е дека ќе бидеме измамени, кога мислиме да измамиме други.“[1]

Првото се однесува на Стојан Андов, по донесувањето на новиот закон за лустрација[2], а второто на ВМРО.

Ваквиот заклучок темели на нашата колумна „Наредбодавците први за лустрација“[3]. Колумната беше одлично примена од публиката и целосно разбрана. Сепак, ВМРО одлучи прво да се пресметува со шефовите на УДБА, а не со водачите на комунистите.

Клучен аргумент за претходниот заклучок е тоа што барем еден од тројцата лустрирани наредбодавци беше на висока позиција во комунистичката партија. Наместо да биде лустриран како висок функционер на комунистичката партија, тој е лустриран како шеф на УДБА(СДБ). Во тоа се состои мамењето на ВМРО. Комунистичката партија ја создаде УДБА, а не обратно.

Среќна околност за ВМРО е што д-р Љубомир Фрчкоски е адвокат на наредбодавците. Неговата одбрана се состои во тоа што тој тврди дека наредбодавците постапувале по подзаконски акт(Правилник).

Дотука е се точно. Но, треба да се каже дека овој акт, кој што е донесен во СФРЈ, не е објавен во службен лист, односно службен весник.[4]

Според член 52 од Уставот на Република Македонија, чиј што автор е токму д-р Фрчкоски; законите и другите прописи се објавуваат во „Службен весник на Република Македонија“.

Ваков случај имаше пред Уставниот суд на Република Словенија во предметот U-I-94/92. Предметот ќе го претставиме преку зборовите на еден од судиите на Уставниот суд на Република Словенија кој одлучувал во предметот и кој што бил еден од авторите на Уставот на Република Словенија, м-р Матеуж Кривец.[5]

Словенечкиот Уставен суд разви посебна техника за оценка на актите, кои што по својата содржина се прописи и биле донесени за да дејствуваат како прописи. Првото прашање кое што си го постави Уставниот суд на Словенија беше; дали актот што не бил објавен, воопшто може да биде пропис? Второ прашање беше; дали судот е надлежен да ја оценува складноста со уставот? Трето прашање беше; какви ќе бидат последиците, доколку заради недостаток на процесни претпоставки, судот ја отфрли иницијативата против таквите акти? Петто прашање; дали процесна одлука може да ги поништи последиците на дотогашната противуставна употреба и да спречи понатамошна употреба на таков акт како пропис? Уставниот суд на Словенија ги пресече сите овие прашања со воведување на изрека, во која што во одлуката(не во решение!) изрече, дека актот не почнал да важи и не смее да се употребува, бидејќи не бил објавен.[6]

Со ова колумна докажавме, дека д-р Фрчкоски наликува на оној историски пример што ни го соопштува Цицерон. Преторот Сципион на некој Сицилијанец за адвокат му го нудел некој свој гостин со благородничко потекло, меѓутоа многу неинтелигентен. Сицилијанецот му одговорил: „Те молам преторе, дај му го тој адвокат на мојот противник, па мене не треба да ми доделуваш никого.“[7]

Значи, како и пред неколку години, наше  мислење е дека прво треба со закон да се прогласи комунистичкиот режим за злосторнички(по примерот на Чешка), да се лустрираат комунистите на високи позиции, па дури потоа шефовите на УДБА и удбашите, а на крај кодошите.

ВМРО тргна по обратен редослед, но за волја на вистината треба да се каже дека и со ваква лустрација, Македонија е единствената од сите поранешни републики на СФРЈ, што спроведува лустрација. Словенците го лустрираа само судството(на интернет излезе список на кодошите, но државата Словенија до денес не го авторизира).

За крај, за разлика од Мирка Велиновска, сметаме дека актуелниот проблем со промена на имиња на училишта и улици(албанското малцинство) треба да се реши пред Уставниот суд. Ова, доколку врз основа на други прописи, други државни органи не можат да го спречат преименувањето.

Имено со екстензивно толкување на член 24, став 1 од Уставот, може да се поднесе петиција, по повод која што Уставниот суд ќе ги поништи одлуките за преименување.

Во компаративното право имаме пример за ова. Лани во Словенија, градоначалникот на Љубјана, Зоран Јанковиќ, успеа да протурка одлука една улица во Љубјана да добие име по Јосип Броз Тито. Од Уставниот суд на Република Словенија беше побарано да ја поништи одлуката. Уставниот суд на Република Словенија ја избриша улицата, повикувајќи се на член 45 од Уставот:

 

„
45. член

(право на петиција)

Секој државјанин има право да вложува петиции и други иницијативи од општа важност (превел М. П.).“

Иницијативата ја подготви адвокатот Радован Церјак, а се повика на член 34 од Уставот, односно на правото на достоинство и безбедност, како и на членот 63, кој што забранува поттикнување на насилство и војна.

Уставниот суд на Словенија едногласно одлучи дека Тито го симболизира минатиот тоталитарен режим, а именувањето на улица по него претставува величење на тоталитарниот режим.

 


[1] La Rocheffoucauld, “Maksime«, Mladinska knjiga, Ljubljana, 2007, stran 24, превел М. П.

[2] Некои предлагаат „Лустрациски судови“ да ја спроведуваат лустрацијата. Овој предлог е во спротивност со член 98, став 4 од нашиот Устав, кој што забранува вонредни судови. Доколку се формира „Лустрациски суд“, со сигурност лустрацијата ќе биде неуставна.

[3] „Нова Македонија“ од 09. 11. 2010. година.

[4] Правилникот беше објавен во таен службен весник, што претставува кршење на човековото право на забрана на дискриминација од член 14 од ЕКЧП, бидејќи им беше достапен само на одреден дел луѓе од врвот на комунистичката партија.

[5] За разлика од Македонија, каде што ниту д-р Фрчкоски, ниту д-р Владо Поповски, односно ниеден од писателите на нашиот Устав не стана судија на првиот состав на нашиот Уставен суд, во Словенија петмина од писателите на Уставот на Словенија станаа судии на првиот состав на Уставниот суд на самостојна Словенија: проф. д-р Петер Јамбрек, проф. д-р Тоне Јеровшек, проф. д-р Лојзе Уде, д-р Перенич и м-р Матеуж Кривец.

[6] Marjan Pavčnik, Arne Mavčič, »Ustavno sodstvo«, Cankarjeva založba, Ljubljana, 2000, stran 237.

[7] Mark Tulij Ciceron, »O govorniku«, Družina, Ljubljana, 2002, stran 192, превел М. П.

Read More

Груевски и правото на самоопределување
(втор дел)

Аристотел(„Никомахова етика“) вели дека најдобра казна е спротивноста на она кон што некој се стреми. Цицерон најдобро го разбрал па предлага:

„Бидејќи законите повеќе треба се потврдуваат со пресуди, отколку со зборови, додадено е и ова: казната нека биде еднаква на вината, па секој да биде казнет со својот престап. Така, насилништвото се казнува со смрт, лакомоста со парична казна, а чезнеењето по чест со губење на граѓанската чест.“[1]

Повеќе од очигледно е дека Груевски чезнее по чест и слава, што е добро. Но, за тоа се потребни заслуги, а тој нема заслуги во спорот со Грција. Ние тоа го докажавме и тој треба да ги загуби честа и славата што ги доби за сметка на спорот со Грција.

Read More

Груевски и правото на самоопределување
(прв дел)

Според Спиноза[1], државните универзитети не се наменети за да ја развиваат способноста на духот, туку за да го попречуваат развојот на духот. Спиноза вели дека во слободна република науката најубаво ќе цвета тогаш, кога на секому(кој што сака јавно да предава) ќе му биде дозволено тоа да го стори, меѓутоа на сопствен трошок и на сопствена одговорност за своето име.

И универзитетите на Груевски, не се наменети за да ја развиваат способноста на духот, туку да ја попречуваат. Ние сме доказ за тоа. Бесплатно во „Нова Македонија“, не жалејќи време и напор, докажавме дека духот најубаво цвета, кога на секому му е дозволено јавно да советува. Особено кога станува збор за најважното прашање, спорот со Грција.

Дотука, пофалба за Груевски, бидејќи како по дефиниција, се однесуваше во склад со советите на Спиноза. Така, Македонскиот народ го доби најдоброто, клучот за решавање на спорот со Грција, правото на самоопределување.

Read More

Одбрана на правото на самоопределување од нападот на д-р Дескоски

„Лошото можеш секогаш да го славиш:
за тоа ќе имаш дури и пофалба!
Од твојата кал ќе испливаш нагоре
и ќе бидеш патрон на сите фушери. 
Доброто да го кудиш? Сакаш да пробаш?
можеш и тоа кога безобѕирно ќе се дрзнеш:
но кога луѓето ќе почувствуваат
во што е работата
ќе те фрлат во калта, кога тоа ќе го заслужиш.“[1]

Д-р Дескоски го куди доброто:

„Моето мислење е дека не постои начин за Република Македонија преку правни средства да издејствува решавање на спорот, а посебно не преку поведување на постапка пред МСП со повикување на правото на самоопределување(потенцирал М. П. ).“[2]

Read More

Правото на самоопределување и македонските влади

„Смирувањето со нашите непријатели е само желба да ја поправиме сопстената позиција, замор од борбата и страв да не ни се случи нешто лошо.“[1]

Бранко Црвенкоски и Љубчо Георгиевски имаат од што да се плашат.

Дека ова максима важи, можете да се уверите и преку фактот што проф. д-р Љубомир Фрчкоски и проф. д-р Владо Попоски се смирија. За првиот знаете дека за спорот со Грција заговара име „Северна Македонија“, а според Бранко Геровски(„Фокус“) и вториот заговарал исто име.

Зошто се смирија овие двајца? Првиот е близок до СДСМ, а втоориот беше близок до СДСМ, а сега е близок до ВМРО.

Read More

Правото на самоопределување е Ius Cogens
(трет дел)

Во друга колумна, напишавме како една норма може да стане ius cogens и како правото на самоопределување стана ius cogens. Најсилен аргумент беше пресудата на Меѓународниот суд на правдата за случајот Источен Тимор од 1995 година.

Во продолжение ќе го претставиме овој пример. Овој случај е првиот случај пред Меѓународниот суд на правдата, што е воден со цел да се обезбеди правото на самоопределување[1]. Досега сеуште не е воден случај пред Меѓународниот суд на правдата каков што сугерираме ние;ништавност на меѓународен договор, заради кршење на правото на самоопределување како ius cogens.

Read More

Правото на самоопределување е Ius Cogens
(втор дел)

За разлика од Грција и Бугарија, Србија не ни го негира културниот идентитет и не признава како народ. Дури ствара и привид дека не ни го спори ни правото на самоопределување. Велиме привид, зашто УДБОМАФИЈАТА во најголем дел ја создаде и контролира Белград, а таа одвнатре го негира културниот идентитет и правото на самоопределување. Да потсетиме дека пишувачите на Уставот проф. д-р Љубомир Фрчкоски(близок до СДСМ) и проф. д-р Владо Поповски(близок  до ВМРО), го избришаа од Уставот она што со крв го стекна Македонскиот народ(најголема заслуга за ова имаат најстарите комунисти под влијание на Ленин и Сталин), правото на самоопределување.

Read More